1Lepsza kromka suchego chleba, a przy tym spokój, niż dom pełen biesiad i kłótni.2Rozumny sługa będzie panował nad synem, który przynosi wstyd, i wraz z jego braćmi będzie miał udział w dziedzictwie.3W tyglu wytapia się srebro, w piecu złoto, lecz tym, który bada serca, jest PAN.4Niegodziwy zważa na nieprawe wargi, oszust nadstawia ucha na złośliwy język.5Kto śmieje się z ubogiego, urąga jego Stwórcy, kto cieszy się z nieszczęścia, nie ujdzie bez kary.6Koroną starców są synowie synów, a chlubą synów — ich ojcowie.[1]7Głupiemu nie przystoi wzniosła mowa, tym mniej szlachetnemu — mowa kłamliwa.8Kamieniem magicznym jest prezent w oczach tego, kto go daje, dokądkolwiek się on zwróci, doświadcza powodzenia.9Zakrywa występek ten, komu zależy na przyjaźni; lecz kto go rozgłasza, rozdziela przyjaciół.10Nagana dotyka rozumnego głębiej, niż głupiego sto batów.11Niegodziwy dąży jedynie do buntu, lecz wyprawią przeciw niemu okrutnego posłańca.12Lepiej spotkać niedźwiedzicę, której zabrano młode, niż głupca w przystępie głupoty.13Nie odstąpi zło od domu tego, kto złem odpłaca za dobro.14Początek kłótni jest jak przerwanie tamy — zaniechaj tego, zanim wybuchnie spór.15Ten, kto usprawiedliwia bezbożnego i kto skazuje sprawiedliwego — obaj są ohydą dla PANA.16Po co pieniądze w ręku głupca? Mógłby nabyć mądrości. Lecz on na to nie wpadnie.17Przyjaciel kocha zawsze, rodzi się bratem w niedoli.18Kto daje zapewnienie i ręczy za bliźniego, jest człowiekiem pozbawionym rozumu.19Kto kocha nieprawość, kocha zwadę; kto uderza w wyniosły ton, prowokuje bójkę.[2]20Przewrotny sercem nie doświadczy dobra, a człowiek pokrętnego języka wpadnie w nieszczęście.21Kto spłodził głupca, będzie miał kłopoty, ojciec szaleńca nie zazna radości.22Radość serca służy zdrowiu; lecz przygnębiony duch ujmuje sił.23Bezbożny przyjmuje łapówkę z zanadrza, aby naginać ścieżki prawa.24Roztropny kieruje twarz na mądrość, a oczy głupca? Te błądzą po krańcach ziemi.25Głupi syn jest utrapieniem dla ojca i goryczą dla swojej matki.26Nie wolno wymierzać grzywny sprawiedliwym ani chłostać szlachetnych.27Kto oszczędza swych słów, wie, czym jest poznanie, a kto zachowuje zimną krew,[3] jest człowiekiem rozumnym.28Nawet głupiec, gdy milczy, uchodzi za mądrego, za rozumnego — gdy zamyka usta.
Przypowieści Salomona 17
Pismo Święte Starego i Nowego Przymierza (dosłowny)
1Lepsza kromka suchego chleba, a przy tym spokój,[1] niż dom pełen biesiad ofiarnych[2] i kłótni. (Rt 2,14)2Rozumny sługa będzie panował nad synem, który przynosi wstyd, i wraz z jego braćmi będzie miał udział w dziedzictwie. (Rdz 15,3; Pwt 21,17; 2 Sm 16,1; 2 Sm 19,24)3Tygiel wytapia srebro, a piec złoto, a tym, który bada serca, jest JHWH. (Przyp 21,2; Przyp 22,2; Przyp 24,12; Przyp 29,13; Jer 17,9)4Niegodziwy zważa na nieprawe wargi, oszust nadstawia ucha na złośliwy język.[3]5Kto śmieje się z ubogiego, urąga jego Stwórcy, kto cieszy się z nieszczęścia, nie ujdzie bez kary. (Rt 2,14; Przyp 14,31; Przyp 19,17)6Koroną starców są synowie synów, a chlubą synów są ich ojcowie.[4]7Głupiemu nie przystoi wzniosła[5] mowa, tym mniej szlachetnemu[6] mowa kłamliwa.8Kamieniem magicznym jest prezent[7] w oczach właściciela, dokądkolwiek się on zwróci, doświadcza powodzenia. (2 Krn 19,7; Job 15,34; Ps 15,5; Przyp 6,33; Iz 1,23; Łk 16,9)9Zakrywa nieprawość ten, komu zależy na miłości;[8] lecz kto o niej rozpowiada, rozdziela przyjaciół. (Przyp 10,12; Przyp 10,18)10Nagana dotyka rozumnego głębiej, niż głupiego sto batów.[9]11Niegodziwy dąży jedynie do buntu, lecz wyprawią przeciw niemu okrutnego posłańca.12Lepiej człowiekowi spotkać niedźwiedzicę, której zabrano młode, niż głupca w przystępie jego głupoty. (2 Sm 17,8; Przyp 28,15; Oz 13,8)13Nie odstąpi zło od domu tego, kto złem odpłaca za dobro.14Początek kłótni jest jak wypuszczenie wody, więc zaniechaj tego, zanim wybuchnie spór.[10]15Ten, kto usprawiedliwia bezbożnego, i ten, kto skazuje sprawiedliwego – obaj są ohydą dla JHWH. (Pwt 25,1; Iz 5,23)16Po co pieniądze w ręku głupca? Na zakup mądrości. Lecz brak mu na to rozumu.17Przyjaciel[11] kocha w każdym czasie, rodzi się bratem w niedoli. (Przyp 18,19; Przyp 18,24; Przyp 19,7; Przyp 27,10)18Człowiekiem nierozumnym jest ten, kto przyklaskuje w dłoń,[12] kto daje poręczenie za swojego bliźniego. (Przyp 6,1)19Kto kocha nieprawość, kocha zwadę; kto podwyższa swe wejście,[13] zaprasza włamanie.20Przewrotny sercem nie znajdzie dobra, a człowiek pokrętnego języka wpada w nieszczęście.21Kto spłodził głupca, to na swoje zmartwienie, ojciec szaleńca[14] nie dozna radości. (Przyp 19,13)22Wesołe serce sprzyja uzdrowieniu;[15] lecz przygnębiony duch wysusza kości.[16] (Przyp 3,8; Przyp 15,30; Przyp 16,24; Ez 37,1)23Bezbożny przyjmuje prezent z zanadrza, aby naginać ścieżki prawa. (Przyp 21,14)24Twarz roztropnego zwrócona ku mądrości, lecz oczy głupca [błądzą] po krańcach ziemi.25Syn głupi jest utrapieniem dla ojca i goryczą dla swojej rodzicielki. (Przyp 10,1; Przyp 15,20; Przyp 17,21)26Niedobre jest wymierzanie sprawiedliwemu choćby grzywny, i niesłuszne jest chłostanie szlachetnych.27Kto oszczędza swych słów, wie, [czym jest] wiedza, a kto zachowuje spokój ducha,[17] jest człowiekiem rozumnym.28Nawet głupiec, gdy milczy, uchodzi za mądrego, za rozumnego – gdy zamyka usta. (Job 13,5)