1Frauen bauen in Weisheit Haus ´und Familie` auf, aber Unverstand macht ´alles` gewaltsam[1] zunichte.2Wer gradlinig seinen Weg geht, hat Ehrfurcht vor dem HERRN, wer aber krumme Wege geht, verachtet ihn.3Wenn ein selbstgefälliger Schwätzer den Mund aufmacht, kommt nur leeres Gerede heraus[2], aber was weise Menschen sagen, schützt sie ´vor Schaden`.4Ohne Rinder bleibt der Vorratsspeicher leer[3], doch wenn man ihre Arbeitskraft nutzt, bekommt man reichen Ertrag.5Ein zuverlässiger Zeuge lügt nicht, wer Lügen verbreitet, ist ein falscher Zeuge.6Wenn ein hochmütiger Spötter nach Weisheit strebt, führt das zu nichts, dem Verständigen aber fällt das Erkennen leicht.7Geh einem dummen Kerl aus dem Weg, denn du wirst aus seinem Mund nichts Vernünftiges erfahren.8Die Weisheit eines klugen Menschen zeigt sich daran, dass er vorausschauend seinen Weg geht. Aber die Dummköpfe in ihrer Selbstgefälligkeit machen sich und anderen etwas vor.[4]9Selbstgefällige Schwätzer halten einander höhnisch ihre Schuld vor[5], aber unter aufrichtigen Menschen herrscht gutes Einvernehmen.10Das Herz ´allein` kennt die eigene Bitterkeit, und auch an seiner Freude nimmt niemand anders ´direkt` teil.11Haus ´und Familie` der Gottlosen werden vernichtet, aber das ´Leben im` Zelt der Rechtschaffenen blüht auf.12Manchmal ist einer der Ansicht, sein Weg sei der richtige, und am Ende stellt sich heraus: es war ein Weg in den Tod.13Auch beim Lachen kann einem schmerzlich zumute sein, und wenn die Freude vorbei ist, bleibt Traurigkeit zurück.14Wer vom richtigen Weg abweicht, muss die Folgen tragen[6], umgekehrt wird ein guter Mann für die erfüllte Pflicht belohnt[7].15Der Einfaltspinsel glaubt jedem Wort, aber der Kluge achtet auf jeden seiner Schritte.16Ein weiser Mensch ist vorsichtig und meidet das Böse, aber ein Dummkopf mischt sich selbstsicher überall ein.17Ein Jähzorniger begeht ´so manche` Dummheit, und ein Hinterhältiger wird gehasst.18Die Einfaltspinsel haben ´nichts als` Dummheit geerbt, die Klugen jedoch werden für ihr Wissen geehrt[8].19Die Bösen müssen sich vor den Guten ´als Untergebene` verbeugen, und die Gottlosen an den Toren, zu denen der Redliche ein und ausgeht[9].20Ein Armer wird sogar von seinem Nachbarn gehasst, ein Reicher dagegen hat viele Freunde.21Wer einem seiner Mitmenschen mit Verachtung begegnet, macht einen schweren Fehler, doch glücklich zu preisen ist, wer den Hilflosen beisteht!22Die Böses im Schilde führen – gehen die nicht ´alle` in die Irre? Aber die Gutes im Sinn haben, erfahren Güte und Treue.23Jede Arbeit bringt Gewinn, aber ´leeres` Gerede bringt nur Verlust.24Weise Menschen werden mit Reichtum gekrönt, an der Selbstgefälligkeit von Dummköpfen ändert sich nichts[10].25Ein Zeuge, der die Wahrheit sagt, rettet Menschenleben, wer aber Lügen verbreitet, begeht Verrat[11].26Wer Ehrfurcht vor dem HERRN hat, lebt mit einem starken Vertrauen, und auch seine Kinder finden darin eine Zuflucht.27Ehrfurcht vor dem HERRN ist eine Quelle, die Leben spendet, sodass man den Fallen des Todes entgeht.28Je größer das Volk, desto glanzvoller der König, und ohne Volk kein Herrscher.29Ein Geduldiger hat viel Verstand, Jähzorn dagegen ist der Gipfel der Dummheit.30Ein zufriedenes Herz belebt den Körper, aber Eifersucht ist wie Fäulnis in den Knochen.31Wer Arme schlecht behandelt, verspottet ihren Schöpfer, wer dagegen Erbarmen mit den Schwachen hat, ehrt ihn.32Der Gottlose kommt durch seine Bosheit zu Fall, aber wer auf Gott hört, ist sogar im Sterben noch geborgen.33Weisheit wohnt im Herzen eines einsichtigen Menschen, und ´sogar` mitten unter Dummköpfen zeigt sie sich[12].34Ein Volk, das Gerechtigkeit übt, genießt hohes Ansehen. Doch es ist eine Schande für die Völker, wenn sie Schuld auf sich laden.35Dem König gefällt ein umsichtiger Diener, doch wer ihm Schande macht, auf den wird er wütend.
Sprüche 14
کتاب مقدس، ترجمۀ معاصر
von Biblica1زن دانا خانه خود را بنا میكند، اما زن نادان با دست خود خانهاش را خراب میكند.2كسانی كه به راستی عمل میكنند به خداوند احترام میگذارند، ولی اشخاص بدكار او را تحقير میكنند.3احمق چوب حرفهای متكبرانهٔ خود را میخورد، ولی سخنان مرد دانا او را محافظت میكند.4اگر در طويله گاو نباشد، طويله تميز میماند، اما بدون گاو نمیتوان محصول زيادی به دست آورد.5شاهد امين دروغ نمیگويد، ولی از دهان شاهد ناراست دروغ میبارد.6كسی كه همه چيز را به باد مسخره میگيرد هرگز نمیتواند حكمت پيدا كند، اما شخص فهيم به آسانی آن را به دست میآورد.7از احمقان دوری كن زيرا چيزی ندارند به تو ياد دهند.8حكمت شخص عاقل راهنمای اوست، اما حماقت احمقان باعث گمراهی آنان میشود.9آدمهای احمق با گناه بازی میكنند، اما درستكاران رضايت خدا را میطلبند.10تنها دل خود شخص است كه تلخی جان او را احساس میكند و در شادی او نيز كسی جز خودش نمیتواند سهيم باشد.11خانهٔ بدكاران خراب میشود، اما خيمهٔ درستكاران وسعت میيابد.12راههايی هستند كه به نظر انسان راست میآيند اما عاقبت به مرگ منتهی میشوند.13خنده نمیتواند اندوه دل را پنهان سازد؛ هنگامی كه خنده پايان میيابد، درد و اندوه برجای خود باقی میماند.14آدم خدانشناس نتيجهٔ كارهای خود را خواهد ديد و شخص نيک از ثمرهٔ اعمال خويش بهره خواهد برد.15آدم ساده لوح هر حرفی را باور میكند، اما شخص زيرک سنجيده رفتار مینمايد.16شخص دانا محتاط است و از خطر دوری میكند، ولی آدم نادان از روی غرور، خود را به خطر میاندازد.17آدم تندخو كارهای احمقانه میكند و شخص حيلهگر مورد نفرت قرار میگيرد.18حماقت نصيب جاهلان میشود و دانايی نصيب زيركان.19بدكاران عاقبت در برابر نيكان سر تعظيم فرود خواهند آورد و محتاج آنان خواهند شد.20ثروتمندان دوستان بسيار دارند، اما شخص فقير را حتی همسايههايش تحقير میكنند.21خوار شمردن فقرا گناه است. خوشا به حال كسی كه بر آنها ترحم كند.22كسانی كه نقشههای پليد در سر میپرورانند گمراه خواهند شد، ولی آنانی كه نيت خوب دارند مورد محبت و اعتماد قرار خواهند گرفت.23كسی كه زحمت میكشد منفعت عايدش میشود، ولی آنكه فقط حرف میزند فقير خواهد شد.24ثروت نصيب دانايان خواهد شد، اما پاداش احمقان حماقت ايشان است.25شاهد راستگو جان مردم را نجات میدهد، اما شاهد دروغگو به مردم خيانت میكند.26كسی كه از خداوند میترسد تكيهگاه محكمی دارد و فرزندانش در امان خواهند بود.27خداترسی چشمهٔ حيات است و انسان را از دامهای مرگ دور نگه میدارد.28عظمت يک پادشاه بستگی به تعداد مردمی دارد كه بر آنها فرمان میراند. پادشاه بدون قوم نابود میشود.29كسی كه صبر و تحمل دارد شخص بسيار عاقلی است، اما از آدم تندخو حماقت سر میزند.30آرامش فكر به بدن سلامتی میبخشد، اما حسادت مانند خوره جان را میخورد.31هر كه به فقرا ظلم كند به آفرينندهٔ آنها اهانت كرده است و هر كه به فقرا ترحم نمايد، به خدا احترام گذاشته است.32خداشناسان وقتی بميرند پناهگاهی دارند، اما گناهكاران بوسيلهٔ گناهان خودشان تباه میشوند.33اشخاص فهميده حكمت را در دل خود حفظ میكنند، اما آدمهای نادان آن را به نمايش میگذارند.34درستكاری مايه سرافرازی يک قوم است و گناه مايه رسوايی آن.35پادشاه از خدمتگزاران كاردان خشنود میگردد، ولی كسانی كه دردسر ايجاد میكنند مورد غضب او واقع میشوند.