1روزی كه جمعيتی انبوه گرد آمده بودند، عيسی به همراه شاگردان خود بر فراز تپهای برآمد و بنشست.
راز خوشبختی
2آنگاه شروع به تعليم ايشان كرد و فرمود:3«خوشا به حال آنان كه نياز خود را به خدا احساس میكنند، زيرا ملكوت آسمان از آن ايشان است.4«خوشا به حال ماتمزدگان، زيرا ايشان تسلی خواهند يافت.5«خوشا به حال فروتنان، زيرا ايشان مالک تمام جهان خواهند گشت.6«خوشا به حال گرسنگان و تشنگان عدالت، زيرا سير خواهند شد.7«خوشا به حال آنان كه مهربان و باگذشتند، زيرا از ديگران گذشت خواهند ديد.8«خوشا به حال پاکدلان، زيرا خدا را خواهند ديد.9«خوشا به حال آنان كه برای برقراری صلح در ميان مردم كوشش میكنند، زيرا ايشان فرزندان خدا ناميده خواهند شد.10«خوشا به حال آنان كه به سبب نيکكردار بودن آزار میبينند، زيرا ايشان از بركات ملكوت آسمان بهرهمند خواهند شد.11«هرگاه به خاطر من شما را ناسزا گفته، آزار رسانند و به شما تهمت زنند، شاد باشيد.12بلی، خوشی و شادی نماييد، زيرا در آسمان پاداشی بزرگ در انتظار شماست. بدانيد كه با پيامبران گذشته نيز چنين كردند.
تعليم درباره نمک و نور
13«شما نمک جهان هستيد و به آن طعم میبخشيد. اما اگر شما نيز طعم خود را از دست دهيد، وضع جهان چه خواهد شد؟ در اين صورت، شما را همچون نمكی بیمصرف دور انداخته، پايمال خواهند ساخت.14شما نور جهان میباشيد. شما همچون شهری هستيد كه بر تپهای بنا شده و در شب میدرخشد و همه آن را میبينند.15چراغ را روشن نمیكنند تا آن را زير كاسه بگذارند، بلكه روی چراغدان، تا كسانی كه در خانه هستند از نورش استفاده كنند.16پس نور خود را پنهان مسازيد، بلكه بگذاريد نور شما بر مردم بتابد، تا كارهای نيک شما را ديده، پدر آسمانیتان را تمجيد كنند.
تعليم درباره تورات
17«گمان مبريد كه آمدهام تا تورات موسی و نوشتههای ساير انبیا را منسوخ كنم. من آمدهام تا آنها را تكميل نمايم و به انجام رسانم.18براستی به شما میگويم كه از ميان احكام تورات، هر آنچه كه بايد عملی شود، يقيناً همه يک به يک عملی خواهند شد.19پس اگر كسی از كوچكترين حكم آن سرپيچی كند و به ديگران نيز تعليم دهد كه چنين كنند، او در ملكوت آسمان از همه كوچكتر خواهد بود. اما هر كه احكام خدا را اطاعت نمايد و ديگران را نيز تشويق به اطاعت كند، در ملكوت آسمان بزرگ خواهد بود.20«اين را نيز بگويم كه تا شما بهتر از علما و پيشوايان دين يهود نشويد، محال است بتوانيد وارد ملكوت آسمان گرديد.
تعليم درباره خشم
21«گفته شده است كه هر كس مرتكب قتل شود، محكوم به مرگ میباشد.22اما من میگويم كه حتی اگر نسبت به برادر خود خشمگين شوی و بر او فرياد بزنی، بايد تو را محاكمه كرد؛ و اگر برادر خود را ”ابله“ خطاب كنی، بايد تو را به دادگاه برد؛ و اگر به دوستت ناسزاگويی، سزايت آتش جهنم میباشد.23«پس اگر نذری داری و میخواهی گوسفندی در خانهٔ خدا قربانی كنی، و همان لحظه به یادت آيد كه دوستت از تو رنجيده است،24گوسفند را همانجا نزد قربانگاه رها كن و اول برو و از دوستت عذرخواهی نما و با او آشتی كن؛ آنگاه بيا و نذرت را به خدا تقديم كن.25هرگاه كسی از تو شكايت كند و تو را به دادگاه ببرد، كوشش كن پيش از آنكه به دادگاه برسيد و قاضی تو را به زندان بيندازد، با شاكی صلح كنی؛26و گرنه، در زندان خواهی ماند و تا دينار آخر را نپرداخته باشی، بيرون نخواهی آمد.
تعليم درباره زنا
27«گفته شده است كه زنا مكن.28ولی من میگويم كه اگر حتی با نظر شهوتآلود به زنی نگاه كنی، همان لحظه در دل خود با او زنا كردهای.29پس، اگر چشمی كه برايت اينقدر عزيز است، باعث میشود گناه كنی، آن را از حدقه درآور و دور افكن. بهتر است بدنت ناقص باشد، تا اين كه تمام وجودت به جهنم بيفتد.30و اگر دست راستت باعث میشود گناه كنی، آن را ببر و دور بينداز. بهتر است يک دست داشته باشی، تا اينكه با دو دست به جهنم بروی.
تعليم درباره طلاق
31«گفته شده است: اگر كسی میخواهد از دست زنش خلاص شود، كافی است طلاقنامهای بنويسد و به او بدهد.32اما من میگويم هر كه زن خود را بدون اينكه خيانتی از او ديده باشد، طلاق دهد و آن زن دوباره شوهر كند، آن مرد مقصر است زيرا باعث شده زنش زنا كند؛ و مردی نيز كه با اين زن ازدواج كرده، زناكار است.
تعليم درباره قَسَم
33«باز گفته شده كه قسم دروغ نخور و هرگاه به نام خدا قسم ياد كنی، آن را وفا كن.34اما من میگويم: هيچگاه قسم نخور، نه به آسمان كه تخت خداست،35و نه به زمين كه پایانداز اوست، و نه به اورشليم كه شهر آن پادشاه بزرگ است؛ به هيچيک از اينها سوگند ياد نكن.36به سر خود نيز قسم مخور، زيرا قادر نيستی مويی را سفيد يا سياه گردانی.37فقط بگو: ”بلی“ يا ”نه“. همين كافی است. اما اگر برای سخنی كه میگويی، قسم بخوری، نشان میدهی كه نيرنگی در كار است.
تعليم درباره انتقام
38«گفته شده كه اگر شخصی چشم كسی را كور كند، بايد چشم او را نيز كور كرد و اگر دندان كسی را بشكند، بايد دندانش را شكست.39اما من میگويم كه اگر كسی به تو زور گويد، با او مقاومت نكن؛ حتی اگر به گونهٔ راست تو سيلی زند، گونهٔ ديگرت را نيز پيش ببر تا به آن نيز سيلی بزند.40اگر كسی تو را به دادگاه بكشاند تا پيراهنت را بگيرد، عبای خود را نيز به او ببخش.41اگر يک سرباز رومی به تو دستور دهد كه باری را به مسافت يک ميل حمل كنی، تو دو ميل حمل كن.42اگر كسی از تو چيزی خواست، به او بده؛ و اگر از تو قرض خواست، او را دست خالی روانه نكن.
تعليم درباره محبت به دشمنان
43«شنيدهايد كه میگويند با دوستان خود دوست باش، و با دشمنانت دشمن؟44اما من میگويم كه دشمنان خود را دوست بداريد، و هر كه شما را لعنت كند، برای او دعای بركت كنيد؛ به آنانی كه از شما نفرت دارند، نيكی كنيد، و برای آنانی كه به شما ناسزا میگويند و شما را آزار میدهند، دعای خير نماييد.45اگر چنين كنيد، فرزندان راستين پدر آسمانی خود خواهيد بود، زيرا او آفتاب خود را بر همه میتاباند، چه بر خوبان، چه بر بدان؛ باران خود را نيز بر نيكوكاران و ظالمان میباراند.46اگر فقط آنانی را كه شما را دوست میدارند، محبت كنيد، چه برتری بر مردمان پست داريد، زيرا ايشان نيز چنين میكنند.47اگر فقط با دوستان خود دوستی كنيد، با كافران چه فرقی داريد، زيرا اينان نيز چنين میكنند.48پس شما كامل باشيد، همانگونه كه پدر آسمانی شما كامل است.»
1Увидев множество народа, Иисус поднялся на склон горы и сел там. К Нему подошли Его ученики, (نوشتهء لوقا 6:20)2и Он начал их учить такими словами:3– Блаженны нищие духом, потому что им принадлежит Небесное Царство[1]. (خروج 20:7; نوشتهء لوقا 15:18)4Блаженны плачущие, потому что они будут утешены.5Блаженны кроткие, потому что они наследуют землю.6Блаженны те, кто ощущает голод и жажду по праведности, потому что они насытятся.7Блаженны милосердные, потому что и к ним будет проявлено милосердие.8Блаженны чистые сердцем, потому что они увидят Бога.9Блаженны миротворцы, потому что они будут названы сынами Божьими.10Блаженны те, кого преследуют за праведность, потому что Небесное Царство принадлежит им.11Блаженны вы, когда из-за Меня люди оскорбляют и преследуют вас и говорят о вас всякую ложь.12Ликуйте и веселитесь, потому что вас ждет великая награда на небесах! Ведь точно так же преследовали и пророков, бывших прежде вас.
Соль и свет
13Вы – соль земли. Если соль потеряет свой вкус, то что может опять сделать ее соленой? Она уже ни к чему не пригодна, останется лишь выбросить ее вон, под ноги людям. (نوشتهء مَرقُس 9:50; نوشتهء لوقا 11:33; نوشتهء لوقا 14:34)14Вы – свет мира. Город, стоящий на вершине холма, невозможно скрыть.15Зажженный светильник не ставят под сосуд, наоборот, его ставят на подставку, чтобы светил всем в доме.16Пусть так же свет ваш светит людям, чтобы они видели ваши добрые дела и славили вашего Небесного Отца.
О Законе
17Не думайте, что Я пришел отменить Закон или пророков; Я пришел, чтобы исполнить, а не отменить[2]. (نوشتهء لوقا 16:17)18Говорю вам истину: пока небо и земля не исчезнут, ни одна малейшая буква, ни одна черточка не исчезнет из Закона – все сбудется.19Кто нарушит даже самую маленькую заповедь и научит других нарушать ее, тот в Небесном Царстве будет наименьшим, а кто исполнит заповеди и научит этому людей – будет велик в Царстве Небесном.20Говорю вам, что если ваша праведность не превзойдет праведности фарисеев и учителей Закона, вы не войдете в Небесное Царство.
О злобе
21Вы знаете, что людям еще в древности было сказано: «Не убивай»[3], и что каждый убийца будет судим. (خروج 20:13; تثنيه 5:17; نوشتهء لوقا 12:58)22Я же говорю вам, что если человек затаил злобу на брата, он будет судим. Кто назовет своего брата ничтожеством[4], тот будет отвечать перед Высшим Советом, а того, кто обзовет своего брата глупцом, – ждет огонь ада.23Поэтому если ты приносишь в дар Богу свою жертву и перед жертвенником вспомнишь, что твой брат обижен на тебя,24то оставь свой дар перед жертвенником и пойди вначале помирись с братом, а потом приходи и приноси жертву.25Поторопись помириться со своим обвинителем еще по дороге, до того, как он приведет тебя в суд, иначе тебя передадут судье, тот отдаст тебя под стражу, и тебя заключат в темницу.26Говорю тебе истину, что ты не выйдешь оттуда, пока не выплатишь все, до последнего гроша.
О супружеской верности
27Вы слышали, что было сказано: «Не нарушай супружескую верность»[5]. (خروج 20:14; تثنيه 5:18; متیٰ 18:8; نوشتهء مَرقُس 9:43)28Я же говорю вам, что тот, кто лишь смотрит на женщину с вожделением, уже нарушил супружескую верность в своем сердце.29Если твой правый глаз влечет тебя ко греху, вырви его и отбрось прочь. Лучше тебе потерять часть тела, чем всему телу быть брошенным в ад.30И если твоя правая рука влечет тебя ко греху, то отсеки ее и отбрось прочь. Лучше тебе потерять часть тела, чем все твое тело пойдет в ад.
О разводе
31Вам было сказано: «Кто разводится с женой, тот должен выдать ей разводное письмо»[6]. (تثنيه 24:1; متیٰ 19:9; نوشتهء مَرقُس 10:11; نوشتهء لوقا 16:18)32Я же говорю вам, что каждый, кто разводится со своей женой не по причине ее измены, толкает ее к нарушению супружеской верности[7], и всякий, кто женится на разведенной женщине, также нарушает супружескую верность.
О клятвах
33Вы слышали, что еще в древности людям было сказано: «Не нарушайте своей клятвы и выполняйте все, в чем вы поклялись Господу»[8]. (لاويان 19:12; اعداد 30:3; تثنيه 23:21)34Я же говорю вам: не клянитесь вовсе. Не клянитесь ни небом, потому что оно – престол Божий,35ни землей, потому что она – подножие Его, ни Иерусалимом, потому что это город великого Царя[9]. (مزامير 47:2; اشعيا 66:1)36Не клянись своей головой, потому что сам ты даже одного волоска не можешь сделать белым или черным.37Пусть ваше«да» будет действительно«да», и ваше«нет» – действительно«нет». Все же, что к этому добавлено, – от лукавого.
О мщении
38Вы слышали, что было сказано: «Глаз за глаз и зуб за зуб»[10]. (خروج 21:24; لاويان 24:20; تثنيه 19:21; نوشتهء لوقا 6:29)39Я же говорю вам: не мсти сделавшему тебе зло. Кто ударит тебя в правую щеку, то поверни к нему и другую.40Если кто захочет с тобой судиться, чтобы отнять у тебя рубаху, то отдай ему и верхнюю одежду.41Если же кто принудит тебя идти вместе с ним одну милю, иди две[11].42Тому же, кто у тебя просит, дай, и от просящего у тебя в долг не отворачивайся.
Любовь к врагам
43Вы слышали, что было сказано: «Люби ближнего твоего»[12] и«Ненавидь врага твоего»[13]. (لاويان 19:18; تثنيه 23:3; نوشتهء لوقا 6:27; نوشتهء لوقا 6:32)44Я же говорю вам: любите ваших врагов и молитесь о тех, кто преследует вас,45чтобы вам быть истинными сынами вашего Небесного Отца. Ведь Он повелевает солнцу светить и злым, и добрым и посылает дождь как на праведных, так и на неправедных.46Если вы любите тех, кто любит вас, то какая вам за это награда? Не делают ли то же самое даже сборщики налогов?[14]47Если вы приветствуете только ваших братьев, то что в этом особенного? Разве язычники не делают того же?48Поэтому будьте совершенны, как совершенен ваш Небесный Отец.