1مثلهای سليمان، پادشاه اسرائيل، كه پسر داوود بود:2اين مثلها به شما كمک خواهند كرد تا حكمت و ادب بياموزيد و بتوانيد معنی سخنان پرمغز را درک كنيد.3آنها به شما ياد خواهند داد چگونه رفتار عاقلانه داشته باشيد و با صداقت و عدالت و انصاف عمل كنيد.4اين مثلها به جاهلان حكمت میبخشند و به جوانان فهم و بصيرت.5-6با شنيدن و درک اين مثلها، حتی دانايان داناتر میشوند و دانشمندان چاره انديشی كسب میكنند تا بتوانند معانی گفتار پيچيدهٔ حكيمان را بفهمند.
نصيحت به جوانان
7نخستين قدم برای كسب دانش، خداترسی است. كسی كه حكمت و ادب را خوار میشمارد، احمق است.8ای جوان، نصيحت پدرت را بشنو و از تعليم مادرت رويگردان نشو،9زيرا سخنان ايشان مانند تاج و جواهر، سيرت تو را زيبا خواهند ساخت.10وقتی گناهكاران تو را وسوسه میكنند، تسليم نشو.11اگر آنها به تو بگويند: «بيا در كمين مردم بنشينيم و آنها را بكشيم12و مانند قبر، آنها را ببلعيم و از هستی ساقط كنيم؛13از اين راه ما اشیا قيمتی فراوان به چنگ خواهيم آورد و خانههای خود را از اين غنايم پر خواهيم ساخت؛14هر چه به دست بياوريم به تساوی بين خود تقسيم خواهيم كرد؛ پس بيا و با ما همدست شو!»15پسرم تو با آنها نرو و خود را از چنين افرادی دور نگه دار؛16زيرا آنها هميشه در پی گناه و قتل هستند.17يک پرنده وقتی میبيند برايش دام گذاشتهاند، از آن دوری میكند.18ولی اين افراد اينطور نيستند. آنها خودشان را به دام میاندازند و با دست خود گور خود را میكنند.19اين است سرنوشت تمام كسانی كه در پی سود نامشروع هستند. چنين اشخاص خود را نابود میكنند.
ندای حكمت
20حكمت در كوچهها ندا میدهد.21مردم را كه در سر چهارراهها و نزد دروازهٔ شهر جمع شدهاند صدا كرده، میگويد:22«ای احمقها! تا كی میخواهيد احمق بمانيد؟ تا كی میخواهيد دانايی را مسخره كنيد و از آن متنفر باشيد؟23اگر سرزنش مرا میپذيرفتيد من روح خود را بر شما نازل میكردم و شما را دانا میساختم.24بارها شما را صدا كردم ولی توجه نكرديد، التماس نمودم اما اعتنا ننموديد.25شما نصيحت و نكوهش مرا نپذيرفتيد.26من نيز در روز مصيبتتان به شما خواهم خنديد، و هنگامی كه بلا دامنگيرتان شود شما را مسخره خواهم كرد.27وقتی بلا مانند طوفان شما را فرا گيرد و مصيبت مثل گردباد شما را احاطه كند، و سختی و بدبختی شما را از پای درآورد،28به داد شما نخواهم رسيد، و اگرچه با اشتياق به دنبالم بگرديد، مرا نخواهيد يافت؛29زيرا از دانايی متنفر بودهايد و از خداوند اطاعت نكردهايد.30نصيحت مرا گوش نگرفتهايد و نكوهش مرا نپذيرفتهايد.31بنابراين ثمرهٔ راهی را كه در پيش گرفتهايد خواهيد ديد.32زيرا سركشی احمقان، ايشان را خواهد كشت و بیخيالی نادانان آنها را از پای در خواهد آورد.33ولی همهٔ كسانی كه به من گوش دهند، از هيچ بلايی نخواهند ترسيد و در امنيت زندگی خواهند كرد.»
1Dieses Buch enthält in Sprüche[1] gefasste Ratschläge fürs Leben von Salomo, dem Sohn Davids und König von Israel.2Sie zeigen uns, was Weisheit und echte Bildung ist, damit wir merken können, wo mit Einsicht über etwas geredet wird.3Mit ihrer Hilfe kommen wir zu einer guten Bildung und lernen, wie wir unser Leben richtig führen und immer auf dem geraden Weg bleiben.4So können wir auch junge und unerfahrene Menschen zu Klugheit und Besonnenheit führen.5-6Sie werden dann verstehen, was weise Lehrer sagen: ihre Sprüche, Bilder, Gleichnisse und Rätsel. Auch Erfahrene lernen aus diesem Buch noch dazu und machen Fortschritte in der Kunst, die Aufgaben des Lebens zu bewältigen.7Den HERRN ernst nehmen ist der Anfang aller Erkenntnis. Wer ihn missachtet, verachtet auch Weisheit und Lebensklugheit. (تثنيه 6:2; ايوب 28:28; مزامير 111:10; امثال 2:4; امثال 9:10; امثال 15:33; جامعه 12:13; Sir 1:14; Sir 1:16)
Warnung vor schlechtem Umgang
8Mein Sohn,[2] höre auf deinen Vater und deine Mutter und folge ihrem Rat! (خروج 20:12; امثال 6:20; امثال 13:1; امثال 23:22; امثال 30:17; Sir 3:1)9Das schmückt dich wie ein prächtiger Kranz auf dem Kopf oder wie eine Halskette.10Lass dich nicht von gewissenlosen Menschen verführen,11die zu dir sagen: »Komm, geh mit uns! Wir legen uns auf die Lauer! Wenn Leute vorbeikommen, schlagen wir sie tot, einfach so!12Wir machen es wie der Tod: Wir reißen sie mitten aus dem Leben heraus und befördern sie, so wie sie sind, ins Grab.13Ihr Hab und Gut nehmen wir und füllen unsere Häuser damit.14Die Beute teilen wir miteinander. Komm, mach mit!«15Mein Sohn, mach nicht gemeinsame Sache mit diesen Verbrechern,16denn auf Schritt und Tritt haben sie nichts als Bosheit und Mord im Sinn!17Die Vögel beachten das ausgespannte Netz nicht und fliegen hinein.18Genauso machen es diese Verbrecher:[3] Sie lauern sich selbst auf und stellen dem eigenen Leben nach.19Alle, die auf krummen Wegen reich werden wollen, nehmen ein solches Ende: Dem Räuber raubt sein Raub das Leben!
Die Weisheit mahnt
20Die Weisheit ruft auf den Straßen, auf den Plätzen erschallt ihre Stimme; (امثال 8:1; امثال 9:3)21wo die Leute sich treffen, hört man sie, am Stadttor trägt sie ihre Rede vor:22»Wann werdet ihr endlich reif und erwachsen, unreife Grünschnäbel, die ihr seid? Ihr unverbesserlichen Schwätzer, wie lange wollt ihr euch nicht bessern? Wann kommt ihr endlich zur Einsicht, ihr alle, die ihr mich missachtet?23Nehmt euch doch meine Mahnung zu Herzen! Dann öffne ich euch den Schatz meines Wissens und gebe euch davon, soviel ihr wollt.24Ich habe immer wieder geredet, doch ihr habt gar nicht zugehört. Mit erhobener Hand habe ich gerufen und niemand hat darauf geachtet. (اشعيا 65:2; اشعيا 65:12; اِرميا 25:1)25Ihr habt euch nicht zurechtweisen lassen und jeden Rat in den Wind geschlagen.26Wartet ab, das Unglück kommt bestimmt! Dann werde ich es sein, die lacht! Dann ist die Reihe an mir, zu spotten,27wenn Angst und Schrecken über euch kommen wie ein fürchterlicher Gewittersturm,28Dann schreit ihr nach mir, doch ich antworte nicht, ihr werdet mich suchen und nirgends finden. (اِرميا 11:11; عاموس 8:11; ميكاه 3:4)29Wenn ihr euch jeder Einsicht verschließt und euch weigert, den HERRN ernst zu nehmen,30wenn ihr meine Ratschläge von euch weist und auf keine von meinen Warnungen hört,31dann müsst ihr die Folgen tragen und auslöffeln, was ihr euch eingebrockt habt. (اشعيا 3:10)32Alle, die sich nichts sagen lassen, gehen an ihrer Halsstarrigkeit zugrunde, und die Sorglosen und Selbstsicheren bringt ihr Eigensinn ums Leben.33Doch alle, die auf mich hören, haben nichts zu befürchten, Not und Unglück bleiben ihnen erspart.«