1´Dies sind` die Sprichwörter Salomos: Ein weiser Sohn macht ´seinem` Vater Freude, ein Dummkopf jedoch bereitet seiner Mutter Kummer.2Schätze, die man unrechtmäßig an sich gerissen hat, sind nutzlos, Redlichkeit aber rettet vor dem Tod.3Der HERR lässt den Hunger eines Menschen, der nach ihm fragt, nicht ungestillt, aber die Gier der Gottlosen weist er ab.4Wer schlecht und langsam[1] arbeitet, wird arm, fleißiges Arbeiten[2] dagegen macht reich.5Wer im Sommer Vorräte anlegt, ist ein kluger Sohn, wer die Erntezeit verschläft, ist eine Schande für seine Familie[3].6Reicher Segen kommt über den, der nach Gottes Willen lebt, aber hinter den Worten der Gottlosen verbirgt sich Gewalt.7An einen gottesfürchtigen Menschen erinnert man sich mit Dankbarkeit[4], aber der Name der Gottlosen ist schnell vergessen[5].8Ein weiser Mensch beherzigt Gebote, doch ein gedankenloser Schwätzer kommt zu Fall.9Wer unbescholten seinen Weg geht, lebt sicher, wer aber krumme Wege geht, dem kommt man irgendwann auf die Schliche.10Wer ´anderen` mit den Augen zublinzelt, will jemanden kränken[6], und ein gedankenloser Schwätzer kommt zu Fall.11Wer nach Gottes Willen lebt, dessen Worte sind eine Quelle des Lebens, aber hinter den Worten der Gottlosen verbirgt sich Gewalt.12Hass verursacht Streit, Liebe aber vergibt[7] alle Vergehen.13Über die Lippen eines verständigen Menschen kommen weise Worte, aber auf den Rücken des Unverständigen gehört der Stock!14Weise Menschen warten, um eine Einsicht im richtigen Augenblick auszusprechen.[8] Die Reden eines selbstgefälligen Schwätzers jedoch führen schnell ins Verderben.15Der Besitz eines Reichen ist seine Festung, das Elend der Armen ist ihr Untergang.16Wer Gott gehorcht, wird mit ´erfülltem` Leben belohnt, der Gottlose hingegen endet in Verfehlung.17Wer Anweisungen beachtet, ist auf dem Weg zum Leben, wer jedoch Ermahnungen in den Wind schlägt, führt ´sich und andere` in die Irre.18Wer seinen Hass verbirgt, ist ein Heuchler, und wer bei jeder Gelegenheit andere verleumdet[9], ist ein Dummkopf.19Wer viele Worte macht, kann Fehler[10] nicht vermeiden, wer aber seine Zunge[11] im Zaum hält, der ist klug.20Die Worte eines rechtschaffenen Menschen sind[12] ´so wertvoll wie` kostbares Silber, doch die Gedanken der Gottlosen haben[13] keinen Wert.21Was ein Mensch sagt, der Gott gehorcht, hilft vielen weiter[14]. Aber die selbstgefälligen Schwätzer kommen um durch ihren Unverstand.22Der Segen des HERRN ist es, der reich macht – eigene Mühe fügt dem nichts mehr hinzu.23Böses tun macht dem Dummen Spaß, der kluge Mann hingegen freut sich an der Weisheit.24Genau das, was der Gottlose fürchtet, wird ihn treffen, und was aufrichtige Menschen sich wünschen, das bekommen sie auch[15].25Ist der Sturm vorüber, dann ist der Gottlose nicht mehr da, wer jedoch Gottes Willen tut, steht für immer auf festem Grund.26Wie Essig für die Zähne und Rauch für die Augen, so ist ein Faulpelz für seine Auftraggeber.27Ehrfurcht vor dem HERRN bewirkt ein langes Leben[16], aber das Leben der Gottlosen ist[17] kurz.28Menschen, die Gott gehorchen, können auf Freude hoffen, aber die Hoffnung der Gottlosen zerbricht.29Schutz für den Unschuldigen[18] und Verderben für die Übeltäter – das ist der Weg des HERRN.30Wer Gott gehorcht, gerät niemals ins Wanken, die Gottlosen jedoch werden nicht im Land wohnen bleiben.31Was ein redlicher Mensch sagt, vermehrt die Weisheit, aber einem Lügner wird das Maul gestopft[19].32Ein aufrichtiger Mensch weiß, wie man ansprechende Worte findet. Die Gottlosen hingegen ´verstehen sich auf` lügnerisches Gerede.
1پسر عاقل پدرش را شاد میسازد، اما پسر نادان باعث غم مادرش میگردد.2ثروتی كه از راه نادرست به دست آمده باشد نفعی به انسان نمیرساند، اما درستكاری به او سعادت دائمی میبخشد.3خداوند نمیگذارد مرد درستكار گرسنگی بكشد و يا مرد شرير به آرزوی خود برسد.4آدمهای تنبل، فقير میشوند، ولی اشخاص فعال ثروتمند میگردند.5كسی كه به موقع محصول خود را برداشت میكند عاقل است، اما كسی كه موقع برداشت محصول میخوابد مايهٔ ننگ است.6بر سر درستكاران بركتهاست، اما وجود بدكاران از ظلم و لعنت پوشيده است.7نيكان خاطرهٔ خوبی از خود باقی میگذارند، اما نام بدكاران به فراموشی سپرده میشود.8شخص عاقل پند و اندرز را میپذيرد، اما نادان ياوهگو هلاک میشود.9قدمهای آدم درستكار ثابت و استوار است، ولی شخص كجرو عاقبت میلغزد و میافتد.10پوشاندن حقيقت ناآرامی ايجاد میكند، اما سرزنش آشكار آرامش بوجود میآورد.11دهان درستكاران چشمهٔ حيات است، اما دهان شخص بدكار پر از نفرين میباشد.12كينه و نفرت باعث نزاع میشود، ولی محبت گناه ديگران را میبخشد.13اشخاص دانا به خاطر سخنان حكيمانهشان مورد ستايش قرار میگيرند، اما اشخاص نادان چوب حماقت خود را میخورند.14در دهان شخص دانا سخنان سنجيده يافت میشود، اما آدم نادان نسنجيده سخن میگويد و خرابی به بار میآورد.15ثروت شخص ثروتمند او را محافظت میكند، اما بينوايی شخص فقير او را از پای در میآورند.16درآمد شخص درستكار به زندگی او رونق میبخشد، اما شخص بدكار درآمد خود را در راههای گناهآلود بر باد میدهد.17كسی كه تأديب را میپذيرد در راه حيات گام برمیدارد، اما كسی كه نمیخواهد اصلاح گردد، به گمراهی كشيده میشود.18كسی كه كينهاش را پنهان میكند آدم نادرستی است. شخصی كه شايعات بیاساس را پخش میكند احمق است.19پرحرفی، انسان را به سوی گناه میكشاند. عاقل كسی است كه زبانش را مهار كند.20سخنان درستكاران مانند نقره گرانبهاست، اما حرفهای بدكاران هيچ ارزشی ندارد.21سخنان خوب درستكاران، ديگران را احيا میكند، اما حماقت نادانان باعث مرگ خودشان میشود.22بركت خداوند انسان را ثروتمند میسازد بدون اينكه زحمتی برای وی به بار آورد.23آدم نادان از عمل بد لذت میبرد و شخص دانا از حكمت.24آنچه بدكاران از آن میترسند بر سرشان میآيد، اما نيكان به آرزوی خود میرسند.25بلا و مصيبت چون گردباد از راه میرسد و بدكاران را با خود میبرد، اما شخص درستكار مانند صخره، پا برجا میماند.26هرگز از آدم تنبل نخواه برای تو كاری انجام دهد؛ او مثل دودی است كه به چشم میرود و مانند سركهای است كه دندان را كند میكند.27خداترسی سالهای عمر انسان را زياد میكند، اما شرارت از عمر او میكاهد.28اميد درستكاران به شادی میانجامد، اما اميد بدكاران بر باد میرود.29خدا برای نيكان قلعهای محافظ است، اما او بدان را هلاک خواهد كرد.30درستكاران هميشه از امنيت برخوردار خواهند بود، اما بدكاران بر زمين، زنده نخواهند ماند.31از دهان درستكاران غنچههای حكمت میشكفد، اما زبان دروغگويان از ريشه كنده خواهد شد.32افراد درستكار هميشه سخنان خوشايند بر زبان میآورند، اما دهان بدكاران از حرفهای نيشدار پر است.